معرفی دستگاه عجم + دانلود نمونه تلاوت های عجم خوانی قاریان مصری

۱- معناي لغوي: از نظري لغوي يعني نقطه نهادن بر روي حروف و اعراب حروف، دندان فرو بردن بر چيزي به خاطر دانستن سختي و سستي آن. از طرف ديگر، اعراب مردم غيرعرب را عجم مي‌گويند. به معناي كندزبانان.

2- گستردگي و پيشينه: باتوجه به اين كه نغمات ماهور و چهارگاه خاستگاه ايراني دارد مي‌توان گفت كه عجم يكي از نغمه‌هاي فارسي است، كه در گذشته‌ي دور مورد استفاده بوده است. به هرحال امروزه در سرزمين اعراب رنگ و بوي عربي گرفته و در قرائت قرآن به نام مقام عجم از آن استفاده مي‌گردد.

3- كيفيت آهنگ: مقام عجم در تلاوت قرآن تركيبي از نغمات ماهور و چهارگاه، و چند مقام فرعي كوچك ديگر است. ماهور نقش مهمي در اجراء اين مقام دارد.

4- موضوع آيات: در آياتي با مضامين خدا، بهشت، توبه، معجزات، پيامبران، دعا، درخواست، حركت و مبارزه از اين مقام بهره مي‌جويند.

5- تاثيرات: اعراب معتقدند اين مقام با پاكي و پوششي كه دارد در ايجاد شور و شوق و هيجان در شنونده بسيار موثر است.

6- جايگاه اجرا: اين مقام بعد از رست و سه‌گاه آورده مي‌شود. هر چند اساتيدي همچون عبدالباسط و مصطفي اسماعيل پس از مقام نهاوند و بيات نيز از آن بهره جسته‌اند. مقام عجم در مايه‌ي صبا بوده و از آن در فراز و نشيبهاي صوتي و لحني استفاده مي‌شود.

7- گوشه‌ها و نغمه‌هاي فرعي: عجم داراي تنوع لحني و ريز نغمات مختلف نيست و از گستردگي الحان تا حدودي بي‌بهره است. از نغمات فرعي آن مي‌توان به «شوق‌آور و شوق‌افزا» اشاره نمود.

8- قاريان برتر: در اين مقام اساتيدي همچون شعشاعي، مصطفي اسماعيل، كامل يوسف، منشاوي، حصان، علي‌البناء و شحات‌انور را مي‌توان نام برد.